Dit is de tweede reeks Toukomst-plannen met een horizon in de verdere toekomst die Noorderbreedte komende weken op de agenda zet. De eerste ging over natuur en bos. Dit tweede deel gaat in op de voedselvoorziening. Welke van de drie spreekt jou aan? Mail naar vrijetoukomst@noorderbreedte.nl, twitter #vrijetoukomst, @tijdschriftNB. Hier lees je hoe en waarom we samen met NoorderRuimte plannen selecteerden die inspelen op grote veranderingen en werkelijk een ander toekomstperspectief bieden.  

Eigenheimer, eigen-aardig, eigentijds, eigen voedsel

Meer dan 90 procent van alles wat er in Groningen geproduceerd wordt in de landbouw verlaat de provincie, zelfs het land.  Als we de grondstoffenbalans daarvan bekijken dan wordt het landschap letterlijk leeggezogen en in de vorm van vitaminen en voedingsstoffen buiten Groningen genuttigd. Fosfaten en nitraten blijven achter en per saldo gaat de kwaliteit van bodem en natuur achteruit. Om nog rendabel te kunnen zijn wordt elke hectare met een Europese subsidie van meer dan 300 euro gered en is het vergroten van de efficiëntie de enige uitweg voor de boer. Als verpakt en ‘verwaard’ voedsel ligt dezelfde suikerbiet en aardappel vervolgens als chips en snoep in de schappen, waar de Groninger het product tegen veel hogere prijzen ‘terug’ kan kopen. Hij wordt beloond met een ongezonde leefstijl en gezondheidsrisico. Cru gezegd brengt het voedselsysteem hem van het subsidie-infuus naar het infuus in het ziekenhuis. 

Dat kan beter. Bijvoorbeeld door hoogwaardig voedsel te laten groeien dat lokaal verkocht wordt, gezonder is en de natuur minder belast. Er is uitgerekend dat we ongeveer eenderde van de oppervlakte nodig hebben voor de productie van gezond voedsel, dat ook nog eens, ongesubsidieerd, de lokale boeren een goede boterham oplevert. Zo kan heel Groningen een moestuin worden waar de hoogwaardige kennis van de boer zelf gebruikt wordt om de beste producten te laten groeien, die snel, vers en veilig naar de Groningers gaan, die daardoor gezonder eten, goedkoper en minder in de zorg belanden. Dan blijft er ook nog tweederde grond over voor ‘andere, leuke’ dingen. Als we hiervan bijvoorbeeld de helft gebruiken om die typisch Groningse producten te verbouwen en te verkopen, dan maken we dus al dubbel winst. De andere helft van het restant kan dan worden teruggegeven aan de natuur, voor uitgestrekte wouden gebruikt worden of als extra water. Daarin kunnen we dan bijzondere woningen toelaten in een omgeving die je normaal alleen in het Zwarte Woud of noordelijk Zweden aantreft.

Dat lokale produceren van voedsel is geen mythe, en het zijn ook geen ouderwetse fratsen. Precisie-benutting van grondstoffentoediening zorgt voor precies de juiste hoeveelheid water, voedingsstoffen en energie, die passen bij de bodem, permanent aangepast aan het klimaat van de dag, tot op de minuut. Dat vergt een hoogwaardige technologie, artificial intelligence en feedbackloops die groei optimaliseren in elk jaargetijde, de consumentenbehoefte aan levering verbinden en alle kringlopen kunnen sluiten. Een voedselsysteem zonder afval dus. En het is een systeem waar iedereen aan mee kan doen, omdat het risico van mislukte oogsten door algoritmes is verdwenen. Van je eigen toentje, tot aan de coöperatieve akker of groentekas aangebouwd aan je woning, op elke schaal werkt het, omdat de productie via een smart system het optimale resultaat bereikt.

Dit lijkt toekomstmuziek, maar het is eigenheimeriger dan je denkt, de Toukomst is immers van en voor de Groningers, dus de eigen tradities, Groninger groenten, zoals de raapsteel en de rode boerenkool, dat weer ten goede komt aan de gezondheid van de Groningers.

Hieronder vind je de drie ‘voedsel’ ideeën die NoorderRuimte selecteerde uit de Toukomst-inzendingen.

1 De Nieuwe voedselmakers door vrijdenker Mirjam Belkema

Vrijdenker Mirjam Belkema wil met alle Groningers toewerken naar een duurzame voedselketen. Agrariërs, overheid, wetenschap, voedselverwerkers, bankiers, studenten, retail, consumenten en alle andere agro- en food gerelateerde organisaties moeten daarvoor samenwerken. 

Samen kunnen we laten zien dat we integraal zaken als duurzaamheid, klimaatadaptatie, kringlooplandbouw, landschapswaarden en verdienmodellen samen kunnen oppakken en vooral dat dit nog beter kan. Door dingen te delen, van elkaar te leren, en vooral elkaar verder te helpen. Als we de handen ineen kunnen slaan is geen uitdaging te groot!

Meer over het de nieuwe voedselmakers lees je hier. 

2 LOPPERSUMMUM door vrijdenker Jakob van Ringen


‘Wat als we meer kunnen herstellen dan er schade was?’ vraagt vrijdenker Jakob van Ringen zich af. Het is genoeg, de pijn van het leegzuigen van gas uit het binnenste moet afgelopen zijn. Hij ziet mogelijkheden om naar een idyllisch gidslandschap te transformeren. Een regio die de weg wijst naar een nieuwe wereld. Door kansrijke initiatieven onderling in samenhang te brengen.

De opgave is helder: hoe maken we dit gebied het eerste in Nederland en in de wereld die zoveel gezonde en duurzame voorraden produceert zodat mens en natuur daar niet alleen van kan leven, maar er ook gelukkig van wordt. Waar voedsel verbouwd wordt zonder emissie. Waar C02 en methaan wordt vastgelegd. Waar energie wordt gewonnen door dagelijks gebruik en geleverd aan de omgeving. Waar land kan meegroeien met de zeespiegel. En waar de natuur wordt verrijkt, niet met beheer en bescherming, maar door het zelf te laten bepalen hoe het ecosysteem het beste werkt. Kortom, door een Loppersummum te creëren. 

Om dit te bereiken ontwerpen we met elkaar een ruimtelijk netwerk waarin we hotspots met elkaar koppelen, met als onderliggende gedachte de zelfredzaamheid van de regio op een inspirerende manier vorm te geven en te concretiseren. Het basisconcept voor de ruimtelijke en agrarische aspecten doen we in samenwerking met  ReGen Villages .

Meer over LOPPERSUMMUM lees je hier. 

3 Overleef de hongersnood in 2028 een anonieme inzending

Volgens een anonieme inzending is er door de klimaatverandering grote kans op een hongersnood. Om die te overleven moeten we nu actie ondernemen. 

Rond 2028 zal er hongersnood ontstaan omdat onze boeren geen snel ontkiemende gewassen hebben die klaar zijn tussen de hete zomers, nattere periodes, droge periodes en strenge winters door. Wij zullen ons als gemeente, provincie, en zelfs land hierop moeten voorbereiden. Reservoirs voor drinkwater en water voor op het land (zoute aardappel?) voedselopslag binnen gemeenten en dorpen, zodat als de winter invalt de mensen te eten hebben. Een kleine kerncentrale zodat stroom gewaarborgd blijft.

Meer over de voorbereiding op een hongersnood in de nabije toekomst lees je hier

Wil je reageren? Graag. Stuur je mail naar vrijetoukomst@noorderbreedte.nl of twitter met #vrijetoukomst en @tijdschriftNB.