N O O R D E R B R E E D T E
jaargang 25, nr 1, januari - februari 2001

Groeten uit ... Kolderwolde
Tialda Haartsen
Noord-Nederland kent tientallen vreemde namen van dorpen en gehuchten. De bekendste zijn Doodstil, Hongerige Wolf, Drogeham, Sexbierum, Donderen en De Krim. Redacteuren van Noorderbreedte brengen in deze rubriek een bezoek aan minder bekende gehuchten met een bijzondere naam.

De kustboog van Texel, Vlieland en Terschelling
Jan Abrahamse
Al meer dan twintig jaar zat (historisch)geografisch Nederland te wachten op het omvangrijke werk van Henk Schoorl over de convexe kustboog tussen het Marsdiep en het Vlie. Archiefspeurder Schoorl heeft onnoemelijk veel gegevens en kaarten hierover verzameld. Helaas heeft hij de publicatie van zijn boeken niet mogen meemaken. Hij overleed in 1997 op 77-jarige leeftijd. Dat de vier kloeke boekwerken inmiddels zijn verschenen, is te danken aan de niet aflatende inzet van geograaf Jan T. Bremer en historicus Herman Th.M. Lambooij. In een recordtempo zijn in anderhalf jaar tijd manuscripten, aantekeningen, concepten en kaarten bewerkt en geredigeerd en prachtig uitgegeven door uitgeverij Pirola in Schoorl.

Egbert Hammingh: een leven lang aan het Reitdiep
Aafke Steenhuis
Op 5 januari overleed Egbert Hammingh, de legendarische eigenaar van het café in Garnwerd. Hij is 83 jaar geworden. Een jaar voor zijn dood was schrijfster Aafke Steenhuis een middag bij hem op bezoek.

Lutjebosch, een getekend fotoalbum
Martien Stege
Vlak achter de waddendijk, tussen Usquert en Uithuizen ligt de monumentale boerenplaats Lutjebosch. In 1958 heeft de familie Bos, die de boerderij al meer dan twee eeuwen bewoont, besloten dat de authentieke inboedel onaangetast moest blijven. Ruim twintig jaar later, in 1976, kreeg het complex de status van Rijksmonument. Er is echter nog een element dat Lutjebosch tot een bijzondere boerderij maakt: de schets- en notitieboeken van Cornelia Petronella (Cornie) Bos, waarin meer dan tweehonderd jaar traditioneel boerenleven in woord en beeld is vastgelegd.

Terschelling is anders
Meindert Schroor
Bij de verschijning van het vierde en laatste deel van Henk Schoorl's De Convexe Kustboog op 24 november 2000 hield Noorderbreedte-redacteur Meindert Schroor een inleiding over het deel dat Terschelling behandelt. De wortels van Meindert Schroor liggen op dit eiland waar zijn grootvader zeeman was en op 25 november 1925 ten noorden van het eiland verdronk omdat de loodsschoener met man en muis verging.

Siks c.s.: Gerrit Krol
Lukas Koops
Een serie over schrijvers uit Friesland, Groningen en Drenthe in Noorderbreedte. Als één schrijver hierin past, is het wel Gerrit Krol. Geboren in 1934 en van Friese afkomst groeide hij op in de Korrewegwijk in Groningen en woont hij nu al jaren in het Drentse Oudemolen.

Youp van 't Hek: Noordelijke landschappen ken ik niet
Carla Alma
Buiten het theater een man van weinig woorden. Of ligt het aan het tijdstip? Vermoeid zit Youp van 't Hek aan 't ontbijt in zijn hotel Groningen, na een eerste try-outavond in Winschoten van zijn oudejaarsconference. 'Ik slaap altijd in de stad, kun je tenminste een glas bier drinken. Ik moet er niet aan denken dat ik in Winschoten moet slapen.' Hier spreekt de cabaretier die vele 'provincialen' tegen zich in het harnas joeg door Amsterdam boven alle plaatsen in Nederland te verheffen en over 'de provincie' badinerende uitspraken te doen.

Meerverkenning bij Heeg
Edward Houting
De rubriek Meerverkenningen in het Noorden zijn ontdekkingstochten van landschapsdeskundige Edward Houting over de vele waterplassen die Noord-Nederland telt.

Courant: De kansen die de berk biedt aan de noordelijke identiteit
Jan Bonjer
In de rubriek Courant geven Jan Bonjer hoofdredacteur van het Groninger Dagblad en de Drentse Courant, Wio Joustra, waarnemend hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant en Geert-Jan Laan, hoofdredacteur van het Nieuwsblad van het Noorden hun visie op de ruimte en het gebruik daarvan in Noord-Nederland.

Buiten Gewoon: 't Waarhuis, Aduarderzijl
Jan Abrahamse
Aan de Zijlstersweg 20 in het vijftien huizen en twintig bewoners tellende dorp Aduarderzijl ligt het Waarhuis, de oude sluiswachterswoning die deel uitmaakt van het sluizencomplex op de plaats waar het Aduarderdiep in het Reitdiep stroomt. De naam van het huis is ontleend aan het woord 'waar', een verouderd synoniem voor 'zijl' of 'sluis'.

In vogelvlucht: Kooiduinen Schiermonnikoog
Jan Abrahamse
Halverwege het eiland Schiermonnikoog bevinden zich ten noorden van het oostelijk deel van de Bancks polder de Kooiduinen. De foto toont de duinen op de voorgrond en verder zien we de eendenkooi, een stuk van de polder en de kwelder en het wad, alsmede twee meertjes.

Drachten ontregeld
Paul Lansen
Hoe maak je van een van de drukste kruispunten in het centrum een aantrekkelijk verblijfsgebied? Dat is kort gezegd de opgave waarvoor stedenbouwers en verkeerskundigen in Drachten staan bij de herinrichting van het Laweiplein. Op dit moment is het plein een verkeersknooppunt met verkeerslichten, veel asfalt en een grote stroom optrekkende en wachtende auto's. Het is de entree naar het centrumgebied. Maar door de huidige inrichting is de plek weinig als zodanig herkenbaar. Aan het plein staan onder meer het theater De Lawei, een aantal banken, kantoren en een restaurant.

Beoordeel het POP over twee jaar
Gerard van Dijk
Het Provinciaal Omgevingsplan (POP) van de provincie Groningen is een strategisch plan dat beschrijft langs welke wegen de kwaliteiten van het gebied Groningen en van het leven van de Groningers kunnen worden verhoogd. Wat kwaliteit precies is wordt politiek bepaald. De vertaling in hoeveelheden, locaties en concrete ontwerpen is werk voor de periode die nu, na de formele vaststelling van het plan door de Staten op 14 december 2000, aanbreekt. De ervaring heeft geleerd dat er van de uitvoering van plannen vaak weinig terechtkomt. Is het Provinciaal Omgevingsplan van Groningen een plan voor in de kast? Een document dat alleen nog een meetlat is voor plannen van lagere overheden en een basis voor vergunningverlening?

Van eigen bodem: Drie ijstijden op elkaar in Donderen
Gerrie Koopman
In Noord-Nederland vinden we aan de oppervlakte een grote diversiteit aan bodemtypen. In deze serie wordt telkens een bodemprofiel getoond en besproken, afkomstig uit de drie noordelijke provincies. Als u zelf een fraai bodemprofiel aantreft, bijvoorbeeld bij het graven van een sloot of bij het uitgraven van een plaats voor een nieuwbouwwoning, bericht dat dan aan de redactie van Noorderbreedte. Redacteur Gerrie Koopman neemt dan contact met u op.

Over de rand van de eindmorene
Klaas Prins
Toen ik in 1950 hoofdakte-examen deed, stelde de examinator mij de vraag: 'Hoe zou U de hoogten rond Steenwijk willen kwalificeren?' Cursusleider Steven Derksen had ons op deze vraag voorbereid. Lange tijd wisten geologen zich geen raad met deze bulten. Waren het oerstroomruggen, stuwwallen of morenen? En wat voor morenen dan?

De Nieuwsblad van het Noorden prijs voor Noorderbreedte
Chris Elsinga
In de sfeervolle ambiance van de Statenzaal van het Provinciehuis in Groningen is op 6 februari de Nieuwsblad van het Noorden-prijs 2000 uitgereikt aan het tijdschrift Noorderbreedte.

Stranger in the north
Tialda Haartsen
Shilpa Chikara (1969) is geboren en getogen in Ghaziabad, een voorstad van New Delhi. Ze is in 1997 in Nederland gekomen vanwege haar werk, een promotie-onderzoek naar verstedelijkingsprocessen in India, waarvoor ze tweederde van de tijd in India doorbrengt.

In memoriam Johan van der Keuken
Jan Abrahamse
Op 7 januari j.l is cineast en fotograaf Johan van der Keuken op 62-jarige leeftijd overleden aan prostaatkanker. Van zijn ziekte heeft hij nooit een geheim gemaakt. Zijn laatste, indrukwekkende film De grote vakantie is een zeer boeiende verfilming van het geweldige probleem dat iemand heeft die zo'n ingrijpende en definitieve mededeling hoort.

De stedentocht: Sloten
Wouter Hoogland, John Stoel